در شهرستان ملایر آثاری از دوره های نوسنگی ماد هخامنشیان اشکانیان ساسانیان مغول تیمور سلجوق ایلخانی تیموری صفویه افشاریه زندیه و قاجاریه دیده می شود که گستردگی آثار در بعضی دوره های تاریخی مثل اشکانیان و ساسانیان نشان از آبادانی وسیع منطقه در این دوران ها می دهد و هنگام حمله ی اعراب است که شهرها و روستاهای منطقه آسیب می بینند یا ویران می شوند و ساکنین برای دفاع و بقاء به ایل نشینی روی می آورند و بعد از مدتی که سامان می گرفتند و علاقه به یکجا نشینی در آنها قوت می گرفت در یکجا ساکن می شدند.

مجددا حمله ای دیگر وتنها راه مبارزه با این حمله ها دفاع طبیعی یعنی رویکرد به ایل نشینی و به عقب بود.بدین جهت فاکتورهای یک جامعه ی یک جانشینی -متمدن=شهرنشینی را در این منطقه بعد از حمله اعراب تا دوره قاجار چشم گیر نمی بینیم.گرچه در بعضی روستاها و نقاط آثاری به دوره ای نسبت داده می شود ولی تا زمان اکتشاف آنها فاصله ی زیادی است و گمانه زنی همچنان باقی است. اما تاریخ منطقه ی شهرستان ملایر را باید در ارتباط با تاریخ عمومی مورد بحث قرار داد و از طرفی وجه تسمیه بعضی نام جا های موجود در ملایر می تواند وجود و حضور اقوام و طوایفی مانند: کاسی ها -لولوها-پرتکنوها-آریاها(سواره-دوره گرد)-یون ها-مادهاو...زندی ها و ترک ها را در این منطقه اثبات می کند.

مثلا:قوم"لولو"بر اساس نام جای روستای لولوهر در غرب ملایر یعنی دشت شور و قوم "کاسو"بر اساس نام جای روستای کسب در شمال ملایر و طایفه پرتکنو که در شکل گیری قوم ماد بسیار موثر بودند ولی شکست خوردند.گستره یا بومگاه این قوم را می توان بر اساس نم جاه های پری و پری در و در همدان پراخان/فراهان و در چهار محال بختیاری پرتیکان حدس زد و قوم آریا را بر اساس نام جاهای: ملایر و روستای ایرانه در جنوب غربی ملایر است.از دیر باز ملایر از پایگاه های مهم قومی و فرهنگی مادها بوده است و زمانی که ترک ها وارد شمال و غرب منطقه می شوند از واژه های ترکی برای نام گذاری اماکن استفاده کردند مانند:قره تگینی-بش آغاج-ینگی کندی-بلرتو-ارته بلاغ-کوه کوت و...  

منبع:دانشنامه ی ملایر